Jaargang 7 week 21
| 18 januari 2010 | tekst: Leonie de Wit | fotografie: Leonard Fäustle | Artikel 96 | 96 |
Ze kwamen naar Nederland om 'de hemel met eigen ogen te zien'. Na jaren illegaliteit willen ze niets liever dan terug naar het vaderland. Een reisbureau beginnen in Angola of een boerderij in Sierra Leone. Maar weggaan is lastiger dan het lijkt.
“Zo zo, heb je de reis overleefd?” grijnst Sérgio Bonasera, een 23-jarige Angolees. “Je hoort vaak zeggen dat mensen graag op reis willen in Afrika. Toch gaan ze de Bijlmer liever niet in. Dan denk ik: overleef eerst de Bijlmer maar.”
Hij zit in zijn studentenkamer in de Amsterdamse buitenwijk.
De tafel is bezaaid met tijdschriften over Angola en ontwikkelingssamenwerking.
“Angola is een prachtig land: de natuur is ontzettend mooi en de oorlog is nu
eindelijk voorbij. Ik wil een reisorganisatie in Angola beginnen en samenwerken
met mijn contacten in Nederland.”Met hulp van een Nederlandse kennis heeft Bonasera een professioneel businessplan opgesteld. Hij heeft ook een naam in gedachte: Ditadi Travel. “Zij helpt mij met mijn plan en ik help haar met waar ik goed in ben: salsadansen!”
In 2002 kwam hij deze kant op. Hij wilde alleen een Nederlands paspoort. Toen is er iets misgegaan. “Dat lag aan mijn eigen onwetendheid, denk ik. Wanneer je in een vreemd land komt en de taal niet spreekt, is het moeilijk om de gang van zaken te blijven volgen. Ik geloofde dat het wel goed zou komen.” Vier jaar later, in 2006, hoort Bonasera dat zijn aanvraag is geweigerd. “Ik stond voor de keuze terug te keren naar Angola of de illegaliteit in.”
Het werd dat laatste. Zo voegde Bonasera zich bij de groep illegalen in ons land. Ze kunnen zich relatief vrij bewegen. Het opsporings- en uitzettingsbeleid houdt zich alleen bezig met illegalen die overlast veroorzaken of crimineel zijn. Zelfs die groep schijnt moeilijk te zijn om aan te pakken. Bonasera wordt niet blij van de illegaliteit. “Je bent niemand. Ik mag niet werken. Ik mag niet naar school. Ik heb geen recht op een huis en vrijwel geen recht op zorg. Je bent echt op jezelf aangewezen.”
In Afrika wordt van Europa een fantastische beeld voorgeschoteld. Hashim is een 26-jarige doctorandus uit Ghana en woont ook illegaal in Nederland. “De media in Ghana creëren een beeld van een Europa waar alles beter, rijker en mooier is. Dat beeld wordt nog eens versterkt door de Westerlingen die in ons land wonen. Ze leven in luxe, hebben grote huizen en veel geld. Ghanezen kijken tegen hen op. Zij denken dat ze dat alleen in Europa kunnen bereiken. Toen ik was afgestudeerd, wilde ik die hemel met eigen ogen zien.”
Hashim kreeg een uitnodiging van een vriend van hem die in Nederland woont. Zo kon hij een visum krijgen. “Toen dat afliep besloot ik om hier nog een tijdje te blijven.” Inmiddels heeft hij het gehad met het illegalenbestaan. Hij heeft een plan om mee terug te keren naar zijn vaderland. Hashim wil vanuit Ghana het aantal illegalen in Nederland terugbrengen.
“Ik wil Ghanese jongeren bewust maken hoe het is om als illegaal te leven in de Westerse wereld. Ik kan niet voorkomen dat ze naar Europa komen. Ik kan ze wel vertellen over alle nadelen. Dat het opbouwen van een normaal leven haast onmogelijk is. Hopelijk kan ik op die manier voorkomen dat ze in de situatie belanden, waarin ik ben terechtgekomen. Dan help ik zowel Nederland als Ghana.” Momenteel schrijft Hashim een projectplan en volgt hij een cursus ‘ondernemen in je eigen toekomst’. Wanneer hij precies teruggaat naar Ghana weet hij nog niet, maar het liefst zo snel mogelijk zegt hij.
Ook Hassan wil weg uit Nederland en terug naar Sierra Leone. Als zoon van een succesvolle diamantdealer had Hassan het prima voor elkaar. “Mijn vader was een bekende man in het land en kwam bijvoorbeeld geregeld op de radio. Naar Afrikaanse begrippen hadden we niets te klagen. Mijn dag bestond uit het runnen van de boerderij van mijn ouders. Een beetje koeien melken en de geiten verzorgen.” Een leuk leven. Tot het oorlog werd.
“Van moord tot verkrachting, van brandstichting tot verminking. Ik heb alles gezien. Huizen die in brand werden gestoken. Bewoners die werden doodgeschoten als ze probeerden te vluchten. Ik heb meegemaakt dat er een weddenschap werd afgesloten over het geslacht van de baby van een zwangere vrouw. Voor mijn ogen werd de buik van een vrouw door de rebellen opengesneden om te kijken wie de weddenschap had gewonnen.”
Hij vluchtte samen met zijn broer naar Nederland. De rest
van de familie vluchtte ook. In de chaos zijn ze elkaar kwijtgeraakt. Al vier
jaar heeft hij niets van zijn broer gehoord. Hij lijkt te zijn verdwenen bij zijn zoektocht
naar zijn vrouw en kinderen. “In mijn eentje had ik een best aardig leven opgebouwd. Ik had een verblijfsvergunning, had twee jaar lang een vriendinnetje. Ik woonde in Heerlen en had een baantje. Door op een verkeerd moment op een verkeerde plek te zijn, kwam ik in aanraking met de politie. Dat werd hard bestraft. De vreemdelingenpolitie vertelde me dat ik vanaf toen ik illegaal zou zijn.” Vervolgens heeft Hassan elf maanden lang in detentie gezeten. “Ik had niet de juiste papieren. En raakte alles kwijt: mijn meisje, mijn huis en mijn baan.”
Hij wil weg. Maar dat blijkt bijna nog moeilijker dan het land inkomen. Hij moet van de ambassade van Sierra Leone toestemming krijgen om terug te keren. Maar Hassan heeft nog niet de juiste papieren in bezit. “Zodra ik toestemming krijg van de ambassade in Sierra Leone, zal ik een ticket boeken. Het wordt tijd voor mijn tweede kans. Ik wil de draad weer oppakken en net zoals vroeger een boerderij runnen. Ik kom uit een familie van boeren en ga die lijn proberen door te trekken. Ik zie mezelf over vijf jaar werken op mijn boerderij, in het trotse bezit van een tractor. Een werkende tractor!” Voor het eerst verschijnt een glimlach op zijn gezicht. Hij lacht twee gouden tanden bloot. “Mocht er een boer in Nederland zijn die een oude tractor over heeft, dan houd ik me aanbevolen!”
De burgeroorlog van Liberia staat bekend om extreme wreedheden en vanwege de inzet van naar schatting 15.0000 kindsoldaten. Jacob was één van de kinderen die gedwongen werd mee te vechten. “Ik werd ontvoerd door rebellen toen ik 12 jaar oud was. Ik werd meegenomen naar de bossen, waar ik werd opgeleid tot kindsoldaat.
Elke dag praatten ze op me in dat de vijand slecht was en dood moest. Ze stopten me vol met drugs. Na een paar weken was ik volledig gebrainwasht. Mensen waren voor mij gelijk aan beesten.” Hij werd de leider van een groep van acht andere kindsoldaten. Sommigen waren zes jaar ouder dan hij. “Het was verschrikkelijk. Er liep een rivier van bloed over de grond. Mensen werden letterlijk afgeslacht. Dat kun je je niet voorstellen.”
“Hoewel we te maken hadden met een avondklok, konden we ons in bezet gebied vrij bewegen. Ik wilde weg uit het land, want ik kon de oorlog niet meer aan. Op een dag besloot ik naar de haven te gaan om te kijken wat de mogelijkheden waren. Ik kwam een Griekse kapitein tegen die me aanbood om mee te gaan. Daar hoefde ik natuurlijk niet over na te denken.”
Nu wil Jacob weer terug naar zijn land. “Ik heb toestemming om nog vijf jaar te blijven. Toch denk ik niet dat ik mijn tijd hier zal uitzitten. Ik heb een droom die ik graag wil verwezenlijken.” Op een dag zat hij naar een Amerikaans programma te kijken. Een priester was zo inspirerend aan het vertellen dat Jacob besloot dat hij hetzelfde wilde.
“Ik wil mensen bezielen door middel van mijn eigen radiostation. Met mijn programma wil ik hoop brengen aan de jongeren die, net als ik vroeger, in moeilijke omstandigheden leven. Mijn doel is om jongeren op straat te bereiken en hen aan te moedigen tot een betere toekomst. De christelijke waarden zijn in Liberia voor veel mensen belangrijk en kunnen helpen”, legt Jacob uit. “Nederland is een rijk land, maar geld maakt niemand gelukkig. Hier zal ik niet gelukkig worden. In Afrika word ik gelukkig. Dat is voor mij het beloofde land.”
Dit artikel komt uit Join, het gratis studententijdschrift over verre reizen, cultuur en de wereld. Join gaat over het WK voetbal 2010 in Zuid-Afrika, het rookbeleid in Indonesië, mode in Ethiopië en liefde in Jordanië. Join verschijnt 4 keer per jaar en wordt verspreid op hogescholen, universiteiten en wordt gratis verstuurd naar abonnees. Kijk voor meer informatie en een gratis abonnement op www.beyondyourworld.nl.
Lezers van deze publicatie bekeken ook...
Is de wietpas discriminatie?
Cacaobomen zoeken vruchtbare grond (1)
Nederland is nu de enige met vingerafdrukbank
